Lezing Verlichting of darwinisme?

De Verlichting heeft in vier eeuwen het christelijke wereldbeeld vervangen door het wereldbeeld van de moderne natuurwetenschap. In dat lange proces van secularisering is telkens een ander land het actiecentrum. In de 17de eeuw bruist het vooral in Nederland, in de 18de eeuw in Frankrijk, in de 19de eeuw in Duitsland, in de 20ste eeuw in Engeland en Amerika. In de periode dat Duitsland het actiecentrum is, de 19de eeuw, excelleert dat land met name in de biologie-wetenschappen. Engeland is in die tijd een achterblijver op dat gebied. Hoe is dan toch de mythe over ‘genie’ Darwin ontstaan?

De Darwin-mythe is een Angelsaksische mythe. Na de Tweede Wereldoorlog wordt de Angelsaksische wetenschap toonaangevend in de wereld. Het Engels wordt de taal van de wetenschap, Engelse en Amerikaanse vakbladen worden leidend. In die naoorlogse halve eeuw creëert de Darwin Industry de hype rond Darwin.

Verlichting en darwinisme staan haaks op elkaar. De Verlichting is een nuttig proces, het darwinisme daarentegen is een wonderlijke lobby. Darwin’s bijdrage aan de wetenschap was beperkt en de politieke invloed van het darwinisme heeft bepaald ongunstige kanten gehad. Het bood een ideologisch alibi voor Engels koloniaal geweld, en het leverde aan Duitsland een deel van de inspiratie om twee wereldoorlogen te beginnen. De Darwin Industry retoucheert die ongunstige kanten.

Dit boek krabt de retouche-verf weg, zodat een realistischer historisch beeld zichtbaar wordt. Het beeld toont de indrukwekkende prestaties van de Duitse Verlichtingsdenkers en biologen in de 19de eeuw. Het toont de beperkte en later overbelichte bijdrage van Darwin aan de wetenschap. En het toont de ongunstige politieke invloed van het darwinisme.

Zie ook, de site over het boek: Verlichting of Darwinisme

Ton Munnich (1955) is historicus. Hij begon zijn studie in 1973 en voltooide die in 1981. Hij werkte voor een krant, voor een ziekenhuis en voor een gemeentelijke afdeling Monumentenzorg. Intussen bleef hij betrokken bij het vak wetenschapsgeschie-denis. Die veertig jaren fascinatie voor zijn vak hebben geleid tot dit boek.

Binnenkort

Recente berichten

Nóg meer nieuws